Schotse begraafplaatsen

Tijdens mijn reis in Schotland viel me op dat begraafplaatsen daar niet enkel bedoeld zijn als plek ter nagedachtenis aan overledenen, maar vaak ook een attractie op zichzelf zijn. Ok, dit is niet het eerste land waar ik als toerist een begraafplaats bezocht, maar in Schotland met haar eindeloze ghost stories en eeuwenoude legenden zit er toch een extra wonderlijk tintje aan. Neem Greyfriars Kirkyard in Edinburgh: De meedogenloze geest van George Mackenzie schijnt hier rond te waren. Honderden bezoekers spreken van een agressieve poltergeist. Bovendien is het de begraafplaats waar de wereldberoemde Greyfriar’s Bobby jarenlang de wacht hield bij zijn overleden baasje; de grafgraver. Ook in Inverness is de begraafplaats beroemd. Net buiten het stadje ligt Fairy Hill. De locatie van een oude Schotse legende en, tegenwoordig, de laatste rustplaats van vele Highlanders.

Niet voor alle grafzerken is het dringen in de zomermaanden. In Fort Augustus lopen wandelroutes dwars door de verlaten begraafplaats, waardoor je de kans krijgt – misschien op wat onconventionele wijze – de geschiedenis van het plaatsje te proeven.

Het meest onder de indruk was ik van Necropolis: De begraafplaats bij de kathedraal van Glasgow. Een heuvel, uitkijkend over de stad, met een doolhof naar de top van de mooiste Victoriaanse graven dat uitkomt bij het  John Knox monument. Ik schreef daar Necropolis.


Necropolis.

DSC_0147Ronk, tril en zoem
verstommen op
blijvende rust.

In groen en een enkele bloem
kriskras ik naar boven.

Families eten koeken op een muurtje,
een jongen vraagt zijn buddy om een vuurtje.

De zon worstelt
haar stralen
naar precies deze hectaren.

En we duiden Mackintosh massaal
in een wirwar van graven.

Een maandag in dodenstad.

 

Op 18 september a.s. draag ik dit, en een aantal andere gedichten voor in ‘t Kapelletje in Rotterdam. Helemaal gratis en voor niks, dus ben er bij!

 

Sancta Ontcommer

Een poosje terug was ik in de Sint-Stevens kerk in Nijmegen waar een gepassioneerde gids ons vertelde over Sancta Ontcommer. Ontcommer was de mooie dochter van de koning van Portugal en Katholiek. Op jonge leeftijd werd ze uitgehuwelijkt aan een oude, heidense prins. Zij had een grote afkeer van deze man en bad tot God om een lelijk uiterlijk zodat zij maar niet met hem hoefde te trouwen. God luisterde en gaf haar een snor en baard om haar te beschermen. Zodra de prins deze verminking zag wilde hij niets meer van de prinses weten. De Portugese koning werd woest en liet zijn dochter kruisigen als straf. Sancta Ontcommer werd erkend als martelares en Katholieke heilige. Het geloof is dat wanneer zij wordt aangeroepen tijdens overlijden, het proces zonder al teveel pijn (kommer) verloopt.

tumblr_m8p8zwB6l81r3lj9b
Beeld van Sancta Ontcommer (Oostenrijk)

In de Sint Stevenskerk is een afbeelding te zien van Ontcommer die stamt uit het eind van de 15e eeuw. Een van de weinige afbeeldingen die nog te zien is in de kerk, omdat men tijdens de Beeldenstorm in 1566 veel verwoest heeft. Reliëfs van heiligen pronken zonder hoofd en rond het altaar vind je lege nissen waar ooit beelden stonden. Vele schilderingen zijn wit overschilderd, behalve een enkeling zoals die van Sancta Ontcommer.

Echter, bij het zien van de afbeelding zou je, ondanks het bovenschrift ‘Sancta Ontcommer’, eerder denken aan een veel bekender beeld. Een afbeelding van een heilige die uitsteigt boven alle anderen en veelvuldig gerepresenteerd wordt in de Katholieke kerk; Jezus Christus. Ookal zijn we in Nederland tegenwoordig voornamelijk gewend om Christus halfnaakt in een lendedoek aan het kruis te zien, het was tijdens de Middeleeuwen, zeker in Zuid-Europese landen zoals Italië en Spanje, normaal om hem volledig aangekleed af te beelden. Volgens de gids was de afbeelding in de St. Stevenskerk dan ook waarschijnlijk ooit bedoeld als een afbeelding van Christus.

42551-857b91a536b1bae6ffb63593255aff7e     The_crucified_Christ_is_shown_fully_clothed_and_is_flanked_by_the_Virgin_Mary_and_St_John_Above_the_arms_of_the_cross_are_personifications_of_the_Sun_Sol_and_the_Moon_Luna
Sancta Ontcommer in de                          Afbeelding van Christus
St. Stevenskerk

Volgens het verhaal geloofden de protestanten wel degelijk dat de Katholieken op de schildering Sancta Ontcommer wilden aanduiden. Dat is ook de reden waarom de schildering bewaard is gebleven; als bewijs en herinnering dat de Katholieken de meest willekeurige heiligen verzonnen en vervolgens als waar erkenden.

Het is mij onduidelijk of de Katholieken, voor aanvang van de Beeldenstorm de schildering werkelijk als Sancta Ontcommer aanbaden. Het zou interessant zijn om te onderzoeken of het bovenschrift origineel is, of vlak voor de Beeldenstorm is toegevoegd. Als de Katholieken het opschrift later hebben toegevoegd, zou het een stiekeme overwinning kunnen zijn geweest op de Protestanten.

9 Zeer Korte Toneelstukken

Wauw. Het is gewoon voorbij. Na maanden voorbereiding en een week lang knallen bij Het Zuidelijk Toneel en in Theaters Tilburg was dan eindelijk afgelopen donderdag en vrijdag het resultaat: 9 Zeer Korte Toneelstukken te beleven. We hebben mooie recensies gekregen, onder andere van de  theaterkrant, met speciale vermelding voor de productie (!!). Ik heb veel geleerd en genoten van mijn tijd bij Het Zuidelijk Toneel, zeker ook van Lise en Ellen van ‘N More die de productieleiding verzorgden. Nu ga ik weer super tevreden verder naar het volgende project.

2014-10-14 12.05.37

Commercialization of Culture: Paris

Just back from Paris, I am left wondering about the peculiar culture that I experienced there. Our hotel wasn’t far from Montmartre; the hill in Paris that used to be the epicentre of the bohemians. Artists such as Picasso and Van Gogh lived there at the end of the 19th century. It was a place of creativity, criticism and artistic collaboration. Works of, for example, André Gill, Suzanne Valadon and Renoir that came about ín Montmartre remind us of this. There are multiple places there, such as the Moulin de la Galette, the Montmartre vineyard and small cabaret theaters that you can still visit. You can imagine that, even being unaware to much of this information at that moment, I was excited to visist the hill.

After a day on the Montmartre hill I felt inspired, well-informed and surprised by everything we had seen. We had visited the Musée de Montmartre et Jardins Renoir; a really nice museum definitely worth a visit when you’re there. You learn about the history of Montmartre, everything about Le Chat noir and the artists that resided there in the bohemian era. Also, it is a quite place and it has beautifull gardens with a great view on Paris and the Montmartre vineyard.

2014-10-19 16.19.47
Montmartre Vineyard

2014-10-19 16.19.51
View on Paris 

2014-10-19 16.40.10
Really nice zinc bar that (supposedly) Renoir drank quite some liquor at. It was hidden in a cellar during the first world war so it wouldn’t be molded into munition or guns.

Apart from the nice things the museum offers, its tranquillity and peace in the middle of Montmartre are also a great asset. Namely, the thing that I should have known – and mentally prepare for in advance –  was the enormous amount of tourists we encountered.I felt like an ant in an anthill. Masses of people that seemed to come mainly from the US, Germany and the Netherlands and that all wanted to take a selfie with the Sacre Coeur in the back.

My imagination is well-developed so I can imagine that 130 years ago Montmartre must have been a fascinating, murmurring and, to me probably, excitingly scary place and there are still some hints to this when you really look for it. In all honesty though, the Place du Tetre, which was once a square where painters worked in peace, is now a place where two tourists per square meter are stocked and made a profile sketch of. The cute little bistro on the corner is now occupied by Starbucks and the small restaurants play Rihanna in the back ground.

As I said, I am left wondering. I myself was one of the ants on the hill. However, this commercialization of culture pained me somewhat. It seemed to me that most tourists were there ‘to have been there’ instead of to learn about the place and give meaning to their visit. The excessive amount of selfies contrasting with the quieteness of the museum directed me to believe so. The artists were there to profit from the tourists as much as possible, definitely not to drink absinth and discuss global problems. It made me think of why I wanted to go there myself. I guess the area fascinated me because of my theater- and arthistory lessons, the stories I had heard and – of course – the movies I had seen. I wanted to see it, experience it for myself and learn about what actually went on there. However, the Montmartre of today seems to be a tourist attraction more than an artistic epicentre. I would still recommend everybody to visit it; it is a nice place full of history. Moreover; I was only there for a day and could only háve a tourist experience. But in this experience I felt that the transistion of such an important area for Modern art to the commercialism it copes with today leaves only that; history.